Optymalizacja — główne założenia projektu

Opty­ma­li­za­cja sie­ci połą­czeń komu­ni­ka­cji miej­skiej oraz syn­chro­ni­za­cja roz­kła­dów jaz­dy linii kur­su­ją­cych wspól­ny­mi cią­ga­mi komu­ni­ka­cyj­ny­mi jest podyk­to­wa­na przede wszyst­kim koniecz­no­ścią dosto­so­wa­nia ofer­ty do potrzeb prze­wo­zo­wych pasa­że­rów oraz ocze­ki­wań miesz­kań­ców poprzez zapew­nie­nie wyso­kiej czę­sto­tli­wo­ści kur­so­wa­nia auto­bu­sów, dojaz­du do pla­có­wek oświa­to­wych, zakła­dów pra­cy, cen­trów han­dlo­wych.

Pro­po­no­wa­ne zmia­ny zosta­ną wpro­wa­dza­ne w dwóch płasz­czy­znach:

  • zmia­ny w ukła­dzie sie­ci komu­ni­ka­cyj­nej (wydłużenia/skrócenia linii, likwi­da­cja linii nie­ren­tow­nych, zmia­na tras prze­jaz­dów, pętli koń­co­wych);
  • opty­ma­li­za­cja – syn­chro­ni­za­cja roz­kła­dów jaz­dy obsza­ro­wa i linio­wa (głów­ne rejo­ny trans­por­to­we mia­sta (Osie­dla) oraz pod­sta­wo­we cią­gi komu­ni­ka­cyj­ne).

Pod­sta­wo­wym zało­że­niem w kształ­to­wa­niu sie­ci komu­ni­ka­cyj­nej jest zacho­wa­nie pra­cy prze­wo­zo­wej na zbli­żo­nym pozio­mie do sta­nu obec­ne­go (z nie­znacz­nym zwięk­sze­niem licz­by wyko­ny­wa­nych wzkm o ok. 1%) przy jed­no­cze­snym zacho­wa­niu ist­nie­ją­cej licz­by bry­gad i kie­row­ców nie­zbęd­nych do obsłu­gi zadań prze­wo­zo­wych. Pro­jekt opty­ma­li­za­cji uwzględ­nia zmia­ny w aktu­al­nej struk­tu­rze posia­da­nych typów pojaz­dów – eks­plo­ata­cję wyłącz­nie 20 szt. auto­bu­sów prze­gu­bo­wych kla­sy MEGA.

Wpro­wa­dze­nie rów­nych tak­tów kur­so­wa­nia

Zapew­nie­nie wyso­kiej czę­sto­tli­wo­ści odjaz­dów poprzez syn­chro­ni­za­cję roz­kła­dów jaz­dy linii kur­su­ją­cych wspól­ny­mi odcin­ka­mi tras oraz zasto­so­wa­nie powta­rzal­nych koń­có­wek godzin odjaz­dów – łatwych do zapa­mię­ta­nia przez pasa­że­rów. Wpro­wa­dze­nie odręb­nych roz­kła­dów jaz­dy w okre­sach ze spad­ka­mi licz­by prze­wo­żo­nych pasa­że­rów (dni robo­cze waka­cyj­ne) – zakła­da­ją­cych sto­so­wa­nie rów­no­mier­nie roz­ło­żo­nych odjaz­dów – eli­mi­na­cja nie­ak­cep­to­wal­nie dłu­gich przerw pomię­dzy kur­sa­mi. Wpro­wa­dze­nie sys­te­mo­wych pór dnia dla czę­sto­tli­wo­ści kur­so­wa­nia – godzi­ny szczy­tów komu­ni­ka­cyj­nych okre­ślo­ne w prze­dzia­łach mię­dzy godz. 7 i 8 oraz 13 i 16, okre­sów o wzmo­żo­nej licz­bie reali­zo­wa­nych podró­ży mię­dzy godz. 6 i 7, 8 i 13 oraz 16 i 18.        

Wpro­wa­dze­nie kate­go­ry­za­cji linii

Pro­jekt zakła­da wpro­wa­dza­nie kate­go­ry­za­cji linii ze wzglę­du na czę­sto­tli­wo­ści kur­so­wa­nia oraz dopa­so­wa­nie ich zna­cze­nia w sys­te­mie komu­ni­ka­cyj­nym.

W doce­lo­wym ukła­dzie komu­ni­ka­cyj­nym pro­po­nu­je się wydzie­le­nie linii pod­sta­wo­wych, na któ­rych opie­rać się będzie trzon sie­ci komu­ni­ka­cyj­nej (linie cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się wyso­ki­mi czę­sto­tli­wo­ścia­mi kur­so­wa­nia) oraz linii uzu­peł­nia­ją­cych (takt co 30 min), dodat­ko­wych (takt co 60 min) i pozostałych/szczytowych.

Zasto­so­wa­nie kate­go­ry­za­cji linii (tak­ty naprze­mien­ne: 20, 40, 60 min) pozwo­li na wypra­co­wa­nie spój­nej stra­te­gii syn­chro­ni­za­cji linii kur­su­ją­cych wspól­ny­mi odcin­ka­mi tras – odjaz­dy w danym rejo­nie trans­por­to­wym co 10, 20, 40, 60 minut.

Kategoryzacja linii.

Opty­ma­li­za­cja tras i prze­bie­gu linii

Opty­ma­li­za­cja roz­kła­dów jaz­dy mają­ca na celu wyeli­mi­no­wa­nie zja­wi­ska „stad­nych odjaz­dów”, a zara­zem popra­wę efek­tyw­no­ści sie­ci trans­por­to­wej poprzez osią­gnię­cie lep­sze­go sko­or­dy­no­wa­nia poszcze­gól­nych linii komu­ni­ka­cyj­nych na głów­nym cią­gu komu­ni­ka­cyj­nym: ul. Cie­szyń­ska – ul. Pia­stow­ska – ul. 3 Maja – ul. Par­ty­zan­tów oraz opty­ma­li­za­cja obsza­ro­wa na tere­nie poszcze­gól­nych rejo­nów trans­por­to­wych mia­sta (m. in. osie­dla: Zło­te Łany/Langiewicza, Karpackie/Beskidzkie, Lip­nik, Wapie­ni­ca, Sar­ni Stok, Hałc­nów), jak rów­nież uru­cha­mia­nie połą­czeń na cią­gach komu­ni­ka­cyj­nych, na któ­rych auto­bu­sy kur­su­ją wyłącz­nie w dni robo­cze oraz zwięk­sze­nie czę­sto­tli­wo­ści kur­so­wa­nia na liniach obsłu­gu­ją­cych tere­ny rekre­acyj­ne.

Zamia­ny pętli koń­co­wych

Opty­ma­li­za­cja tras prze­jaz­du poszcze­gól­nych linii komu­ni­ka­cyj­nych pole­ga­ją­ca na zamia­nie pętli koń­co­wych w poszcze­gól­nych rejo­nach trans­por­to­wych mia­sta mają­ca na celu lep­sze dosto­so­wa­nie potrzeb prze­wo­zo­wych do głów­nych gene­ra­to­rów ruchu – zakła­dów pra­cy, uczel­ni, tere­nów rekre­acyj­nych.

Więk­sza czy­tel­ność ukła­du linii

Zmniej­sze­nie licz­by eks­plo­ato­wa­nych linii komu­ni­ka­cyj­nych poprzez łącze­nie kil­ku linii w jed­ną, zmia­na cha­rak­te­ru linii pro­mie­ni­stych w linie śred­ni­co­we obsłu­gu­ją­ce więk­sze rejo­ny trans­por­to­we mia­sta, więk­sza przej­rzy­stość ukła­du linii komu­ni­ka­cyj­nych, a tak­że popra­wa czy­tel­no­ści roz­kła­dów jaz­dy.

Likwi­da­cja wyso­ce nie­efek­tyw­nych linii

Likwi­da­cja wyso­ce nie­efek­tyw­nych linii komu­ni­ka­cyj­nych, sub­sty­tu­cyj­nych wzglę­dem pozo­sta­łych linii, cha­rak­te­ry­zu­ją­cych się zni­ko­my­mi poto­ka­mi pasa­żer­ski­mi – w zamian za uru­cho­mie­nie dodat­ko­wych kur­sów na liniach pod­sta­wo­wych.

Zmia­ny tras linii uzu­peł­nia­ją­cych

Wpro­wa­dze­nie korekt w tra­sach prze­jaz­du linii uzu­peł­nia­ją­cych – obsłu­ga nowych rejo­nów komu­ni­ka­cyj­nych, nie obję­tych dotych­czas komu­ni­ka­cją miej­ską.

Eta­po­wa­nie zmian

Wpro­wa­dze­nie zmian na sie­ci komu­ni­ka­cyj­nej jest uwa­run­ko­wa­ne zakoń­cze­niem klu­czo­wych inwe­sty­cji dro­go­wych w mie­ście – przed­mio­to­wy zakres opra­co­wa­nia został podzie­lo­ny na 6 eta­pów.

W prze­pro­wa­dzo­nej ana­li­zie zasad­no­ści wpro­wa­dza­nia zmian na poszcze­gól­nych liniach komu­ni­ka­cyj­nych doko­na­no porów­na­nia wiel­ko­ści poda­ży do popy­tu oraz ana­li­zo­wa­no wpływ każ­dej linii z osob­na pod kątem odgry­wa­nej roli w prze­pły­wie poto­ków pasa­żer­skich w odnie­sie­niu do całe­go sys­te­mu komu­ni­ka­cyj­ne­go. Wyni­ki badań pro­wa­dzo­nych na potrze­by opra­co­wa­ne­go w 2014 r. Mode­lu Ruchu dla mia­sta Biel­ska-Bia­łej, wyka­za­ły, iż dla 13,2% ankie­to­wa­nych miesz­kań­ców przy wybo­rze komu­ni­ka­cji zbio­ro­wej jed­ną z naj­istot­niej­szych cech jest bez­po­śred­niość połą­czeń.

Z tego wzglę­du nie roz­pa­try­wa­no warian­tu linii w ukła­dzie pier­ście­nia, po któ­rym pojaz­dy kur­su­ją z wyso­ką czę­sto­tli­wo­ścią oraz dowo­żą­cych linii pro­mie­ni­stych, jako że wyma­ga­ły­by one jed­nej lub dwóch prze­sia­dek w więk­szej licz­bie połą­czeń niż ma to miej­sce obec­nie. Układ, opar­ty na liniach śred­ni­co­wych przy opty­mal­nym pla­no­wa­niu, nie zmu­sza do wię­cej niż jed­nej prze­siad­ki oraz umoż­li­wia wię­cej połą­czeń bez­po­śred­nich niż w przy­pad­ku linii pro­mie­ni­stych.

Przy wyko­na­niu ana­li­zy funk­cjo­nal­nej każ­dej linii zosta­ły roz­pa­trzo­ne nastę­pu­ją­ce ele­men­ty:

  • zapew­nie­nie bez­po­śred­nie­go połą­cze­nia w uni­kal­nych rela­cjach, nie­ob­słu­gi­wa­nych przez inne linie;
  • czę­sto­tli­wość kur­so­wa­nia oraz powią­za­na z tym modu­ło­wość odjaz­dów i czy­tel­ność roz­kła­du jaz­dy;
  • zbież­ność tra­sy linii z naj­krót­szą dro­gą w rela­cji źró­dło – cel, zapew­nia­ją­cą mini­mal­ny czas prze­jaz­du.